Krisis seperti 2008 yang seterusnya mungkin sedang dibina dalam sistem kewangan sekarang.

 Berikut ialah terjemahan ke dalam Bahasa Malaysia:

---

Seorang novelis British yang bapanya bekerja di sebuah bank telah menerangkan keseluruhan krisis kewangan 2008 dalam sebuah buku setebal 272 halaman yang boleh difahami oleh seorang kanak-kanak berusia 12 tahun, dan bahagian yang sepatutnya menakutkan anda ialah betapa mudahnya penipuan itu apabila segala jargon kewangan ditanggalkan.

Namanya ialah John Lanchester.

Beliau seorang novelis secara profesion. Beliau menulis untuk London Review of Books dan The New Yorker. Beliau membesar di Hong Kong kerana bapanya bekerja di sebuah bank di sana, yang bermaksud beliau menyerap bahasa kewangan sebagaimana kebanyakan kanak-kanak menyerap bahasa kartun. Apabila krisis 2008 melanda, beliau merupakan antara segelintir penulis di dunia yang benar-benar fasih dalam kedua-dua bahasa: kewangan dan bahasa Inggeris.

Beliau kemudian menulis sebuah buku berjudul I.O.U.: Why Everyone Owes Everyone and No One Can Pay.

Di United Kingdom, buku itu diterbitkan dengan judul Whoops!. Ia diterbitkan pada tahun 2010. Hanya 272 halaman. Ulasan para wartawan kewangan hampir kedengaran malu-malu dalam pujian mereka kerana Lanchester telah berjaya melakukan dalam bahasa Inggeris yang mudah apa yang kebanyakan mereka gagal lakukan sepanjang bertahun-tahun membuat liputan profesional. Beliau benar-benar menerangkan apa yang telah berlaku.

Berikut ialah versi yang boleh difahami oleh seorang pelajar sekolah menengah rendah.

Langkah pertama. Sebuah bank memberikan pinjaman perumahan kepada seseorang yang jelas tidak mampu membayarnya semula. Tiada pekerjaan tetap. Tiada simpanan. Tiada cara untuk membuat bayaran bulanan. Industri kewangan mempunyai gelaran khas untuk pinjaman seperti ini. Mereka memanggilnya pinjaman NINJA: No Income, No Job, No Assets (Tiada Pendapatan, Tiada Pekerjaan, Tiada Aset). Bank tahu individu itu tidak mampu membayar. Bank tidak peduli.

Mengapa bank tidak peduli?

Kerana bank itu tidak bercadang untuk menyimpan pinjaman tersebut.

Langkah kedua. Bank mengumpulkan ribuan pinjaman seperti ini, meletakkannya dalam satu timbunan besar, lalu menjual keseluruhan timbunan itu kepada sebuah firma di Wall Street. Firma tersebut kini memiliki hak untuk mengutip semua bayaran bulanan itu. Bank asal telah menerima wangnya. Sama ada pemilik rumah benar-benar membayar atau tidak kini menjadi masalah orang lain.

Langkah ketiga. Firma Wall Street mengambil timbunan pinjaman itu dan memecahkannya kepada beberapa lapisan. Lapisan-lapisan ini dipanggil tranche. Lapisan teratas sepatutnya paling selamat kerana ia menerima bayaran terlebih dahulu. Lapisan terbawah sepatutnya paling berisiko kerana ia menerima bayaran paling akhir. Mereka kemudian memberikan penarafan kredit kepada setiap lapisan. Lapisan teratas diberi penarafan AAA, iaitu penarafan tertinggi yang boleh diperoleh. Inilah penarafan yang digunakan untuk bon kerajaan Amerika Syarikat.

Satu timbunan pinjaman kepada individu tanpa pendapatan dan tanpa pekerjaan baru sahaja menghasilkan produk pelaburan yang dinilai sama selamat seperti kerajaan Amerika Syarikat.

Langkah keempat ialah apabila helah itu menjadi lebih buruk.

Lapisan terbawah yang dipenuhi pinjaman paling berisiko sukar dijual. Tiada siapa mahu sampah. Jadi firma Wall Street mengambil lapisan terbawah daripada seratus timbunan berbeza, mencampurkannya menjadi satu timbunan baharu, kemudian memecahkannya semula kepada lapisan-lapisan baharu. Dan lapisan teratas timbunan baharu ini, yang sebenarnya dibina sepenuhnya daripada “sampah” timbunan lama, juga menerima cop AAA.

Produk baharu ini mempunyai nama. Ia dipanggil Collateralized Debt Obligation atau CDO.

Seorang kanak-kanak berusia 12 tahun pun boleh melihat masalahnya. Anda tidak boleh mengambil seratus beg sampah, mencurahkannya ke dalam satu beg besar, kemudian mengisytiharkan bahawa bahagian atas beg itu kini emas. Sampah tetap sampah. Matematik tidak mengubahnya.

Tetapi orang yang mengendalikan agensi penarafan kredit bukanlah kanak-kanak berusia 12 tahun. Mereka ialah orang dewasa dengan ijazah kewangan. Dan mereka terus-menerus mencop produk ini dengan penarafan AAA kerana firma Wall Street membayar mereka untuk memberikan cop tersebut. Agensi penarafan telah menjadi penyedia perkhidmatan berbayar. Pihak yang mereka nilai juga merupakan pihak yang menulis cek bayaran mereka.

Langkah kelima. Firma Wall Street menjual CDO bertaraf AAA ini kepada dana pencen, kerajaan asing, syarikat insurans dan akaun persaraan di seluruh dunia. Semua orang membelinya kerana penarafan tersebut mengatakan ia selamat.

Langkah keenam ialah helah terakhir.

Seseorang mencipta produk yang dipanggil Credit Default Swap (CDS). Ia merupakan insurans terhadap kegagalan CDO. Bahagian yang bijak, dan yang diterangkan dengan sangat baik oleh Lanchester, ialah anda tidak perlu memiliki CDO tersebut untuk membeli insurans ke atasnya. Anda boleh membeli insurans ke atas CDO milik orang lain. Anda boleh membeli insurans ke atas CDO yang sama sepuluh kali. Seratus kali. Tiada had.

Ini sama seperti mengambil insurans kebakaran ke atas rumah jiran anda. Kemudian rumah seribu orang yang tidak anda kenali. Kemudian bertaruh bahawa seluruh kejiranan itu akan terbakar.

Golongan yang paling bijak dalam industri menyedari bahawa CDO tersebut sebenarnya sampah. Jadi mereka mula membeli CDS terhadap CDO itu. Bukan untuk melindungi diri mereka. Tetapi untuk bertaruh bahawa ia akan runtuh.

Langkah ketujuh ialah bahagian yang tiada siapa jangkakan.

Harga rumah berhenti meningkat. Peminjam NINJA yang selama ini membiayai semula pinjaman mereka setiap tahun dengan menggunakan kenaikan nilai rumah sebagai cagaran tiba-tiba tidak lagi dapat berbuat demikian. Mereka mula gagal membuat bayaran. Lapisan terbawah CDO mula gagal. Kemudian lapisan pertengahan. Kemudian lapisan AAA yang kononnya lebih selamat daripada bon kerajaan didapati diperbuat daripada “sampah” yang sama seperti lapisan lain.

Kemudian bil insurans mula tiba.

Syarikat insurans terbesar dunia ketika itu, AIG, telah mengeluarkan CDS bernilai ratusan bilion dolar ke atas CDO tersebut. Mereka tidak mempunyai wang yang cukup untuk membayarnya. Jika AIG runtuh, setiap bank utama di dunia yang membeli insurans daripada mereka juga akan runtuh kerana CDO yang kononnya “selamat” itu tiba-tiba tidak lagi dilindungi insurans. Akhirnya pembayar cukai Amerika terpaksa menyelamatkan AIG dengan suntikan dana sebanyak 182 bilion dolar bagi mengelakkan keseluruhan sistem kewangan global daripada runtuh.

Jumlah kerugian akibat krisis itu, mengikut hampir semua anggaran yang jujur, mencecah trilion dolar. Jutaan orang kehilangan rumah mereka. Jutaan kehilangan pekerjaan. Hampir tiada sesiapa di Wall Street yang dipenjarakan.

Inilah perkara yang ditekankan oleh Lanchester dalam bab-bab terakhir bukunya, dan perkara yang tidak sepatutnya dilupakan.

Penipuan itu tidak tersembunyi dalam matematik. Penipuan itu tersembunyi dalam kerumitannya. Setiap langkah secara individu kelihatan sah. Setiap produk mempunyai nama, penarafan dan rekod dokumentasi. Sebab tiada siapa menghentikannya ialah kerana tiada satu pengawal selia, tiada seorang eksekutif, dan tiada seorang juruaudit yang dipaksa melihat keseluruhan rantaian proses dari awal hingga akhir. “Sampah” pada permulaan dan cop AAA pada penghujung dipisahkan oleh begitu banyak lapisan dokumentasi sehingga setiap orang boleh berkata dengan jujur bahawa bahagian yang mereka lihat kelihatan baik.

Hujah utama Lanchester ialah sesuatu yang sepatutnya menghantui setiap orang yang membaca ini pada tahun 2026.

Kerumitan ialah penyamaran.

Bila-bila masa sesuatu produk kewangan begitu rumit sehingga orang yang menjualnya tidak mampu menerangkannya dalam masa 60 saat, kerumitan itu sendiri ialah tanda amaran. Kerumitan itu bukan melindungi pelanggan. Kerumitan itu menyembunyikan hakikat bahawa pelanggan itulah sebenarnya produk yang sedang dijual.

Krisis 2008 bukanlah kegagalan kecerdasan. Ia adalah kegagalan bahasa yang mudah dan jelas.

Hampir setiap produk di pasaran hari ini yang dijual kepada pelabur runcit — daripada ETF berleveraj, derivatif kripto tertentu hinggalah dana kredit swasta tertentu — mempunyai corak struktur yang sama. Berlapis-lapis. Sukar diterangkan. Disertakan dengan penarafan yang kelihatan berwibawa. Dan orang yang menjualnya tidak pernah benar-benar dapat menjelaskan apa yang terkandung di dalamnya.

Yang membawa kepada persoalan berikut:

Krisis seperti 2008 yang seterusnya mungkin sedang dibina dalam sistem kewangan sekarang.